LogMySea
Κάθε φορά που μπαρκάρω, ξέρω ακριβώς πόσες μέρες μου χρειάζονται ακόμα για σύνταξη. Όχι κατά προσέγγιση — ακριβώς. Αυτό δεν ήταν πάντα έτσι. Για χρόνια, οι περισσότεροι ναυτικοί βασίζονταν σε εκτιμήσεις, σε αυτό που τους είπε κάποιος στο λιμεναρχείο ή, χειρότερα, στα χαρτιά που έβγαζε το ΝΑΤ κάθε φορά που ζητούσαν πιστοποιητικό.
Το σύστημα σύνταξης του ΝΑΤ είναι περίπλοκο. Αλλά δεν είναι ακατανόητο. Αρκεί να καταλάβεις τρεις έννοιες: την πραγματική υπηρεσία, τη συνθετική υπηρεσία και τους κανόνες θεμελίωσης.
Η πραγματική υπηρεσία είναι οι ημέρες που βρίσκεσαι επί πλοίου — από ναύλωση μέχρι απόλυση. Κάθε μέρα στο πλοίο μετράει, καταγράφεται στο ναυτολόγιο και επαληθεύεται από το ΝΑΤ μέσω των ναυτολογίων των εταιρειών.
Αυτό που μπερδεύει τους περισσότερους είναι το εξής: η πραγματική υπηρεσία δεν είναι ο αριθμός που αθροίζεις για να δεις αν δικαιούσαι σύνταξη. Είναι μόνο η βάση υπολογισμού. Ο αριθμός που πραγματικά μετράει είναι ο επόμενος.
Η συνθετική υπηρεσία είναι η πραγματική υπηρεσία πολλαπλασιασμένη με έναν συντελεστή που εξαρτάται από τον βαθμό και τον τύπο πλοίου.
Για τους περισσότερους αξιωματικούς εμπορικής ναυτιλίας, αυτός ο συντελεστής κινείται γύρω στο 1.46. Κάθε 100 πραγματικές ημέρες μετράνε δηλαδή περίπου 146 συνθετικές. Στην πράξη, 10 χρόνια επί πλοίου αντιστοιχούν περίπου σε 14-15 χρόνια συνθετικής υπηρεσίας.
Γιατί υπάρχει αυτός ο συντελεστής; Γιατί το ΝΑΤ αναγνωρίζει ότι η θαλάσσια υπηρεσία είναι πιο βαριά — σωματικά, ψυχολογικά, οικογενειακά — από μια χερσαία δουλειά. Ο συντελεστής αντισταθμίζει αυτή τη διαφορά.
Ένα ακόμα στοιχείο που χάνουν πολλοί: οι ημέρες άδειας που προβλέπει ο νόμος μετράνε στη συνθετική υπηρεσία, αν και δεν αποτελούν πραγματική υπηρεσία. Αν έχεις 10 χρόνια επί πλοίου, έχεις ήδη συσσωρεύσει κοντά στα 3 χρόνια νόμιμης άδειας που μπαίνουν στον υπολογισμό.
Για να θεμελιωθεί η σύνταξη ΝΑΤ, ισχύουν τρεις ανεξάρτητοι κανόνες. Αρκεί να πληρούται έστω ένας — με μια σημαντική εξαίρεση που αναλύεται παρακάτω.
Ο τρίτος κανόνας είναι αυτός που ξαφνιάζει τους περισσότερους. Ένας ναυτικός 50 ετών με 22 χρόνια συνθετικής υπηρεσίας κάνει 50+22=72 και θεμελιώνει — εφόσον έχει συμπληρώσει τα 15 χρόνια ελάχιστης συνθετικής. Πολλοί έμπειροι Πλοίαρχοι και Αρχιμηχανικοί θεμελιώνουν πιο γρήγορα από ό,τι νομίζουν ακριβώς λόγω αυτού του κανόνα.
Έστω ναυτικός με 4.400 πραγματικές ημέρες υπηρεσίας, κυρίως ως Πλοίαρχος σε tankers. Με συντελεστή 1.46 και προσθήκη ημερών νόμιμης άδειας, η συνθετική υπηρεσία φτάνει τις 6.400-6.500 ημέρες.
Αυτός ο ναυτικός δεν έχει φτάσει ακόμα τις 5.400 για βασική σύνταξη. Αλλά έχει ήδη ξεπεράσει τα 15 χρόνια συνθετικής υπηρεσίας. Άρα αν η ηλικία του συν τα συνθετικά του χρόνια φτάνουν τα 72, θεμελιώνει μέσω του Κανόνα 3 — χωρίς να το ξέρει.
Η διαφορά στο πότε θεμελιώνεις μπορεί να είναι χρόνια. Εξαρτάται ποιον κανόνα παρακολουθείς.
Το πιο συχνό: οι ναυτικοί υπολογίζουν μόνο τις πραγματικές ημέρες και αγνοούν τις συνθετικές. Βλέπουν 10 χρόνια υπηρεσίας και νομίζουν ότι τους λείπουν 5 ακόμα για βασική σύνταξη. Στην πραγματικότητα, με τις συνθετικές ημέρες, μπορεί να τους λείπουν μόλις 2-3.
Το δεύτερο λάθος είναι ότι δεν προσθέτουν τις ημέρες άδειας. Αυτές μετράνε, και όχι λίγο.
Το τρίτο — και το πιο σοβαρό — είναι ότι δεν παρακολουθούν τον Κανόνα 3 παράλληλα με τους άλλους δύο. Ο κανόνας ηλικίας αλλάζει κάθε χρόνο καθώς μεγαλώνεις. Άρα το "πόσο μακριά είσαι από τη σύνταξη" αλλάζει συνεχώς, ακόμα και αν δεν μπαρκάρεις.
Το ΝΑΤ δεν κρατάει πάντα σωστά αρχεία. Ναυτολόγια χάνονται, εταιρείες κλείνουν, παλιά συμβόλαια δεν καταχωρούνται σωστά. Αν δεν έχεις δικά σου αρχεία, δεν έχεις τρόπο να διαφωνήσεις με αυτά που σου λέει το ΝΑΤ.
Έχω δει ναυτικούς να χάνουν μήνες υπηρεσίας — κάποιοι χρόνια — γιατί δεν είχαν τεκμηρίωση. Μισθωτικές συμβάσεις, crew certificates, seaman's books: όλα πρέπει να φυλάσσονται.
Το να ξέρεις ακριβώς πού βρίσκεσαι σήμερα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ο μόνος τρόπος να σχεδιάσεις σωστά πότε θα βγεις από το πλοίο.
Θέλεις να δεις ακριβώς πού βρίσκεσαι τώρα — σε πραγματικές και συνθετικές ημέρες;
Άνοιξε το LogMySea — δωρεάν