Συνταξιούχος ΝΑΤ: δουλειά στη στεριά ή ξανά στο πλοίο

Βγήκες στη σύνταξη ΝΑΤ γύρω στα πενήντα πέντε. Ο ένας παίρνει τηλέφωνο και είναι από εταιρεία για θέση στη στεριά. Ο άλλος από το crew για «λίγους μήνες ακόμα» ως Πλοίαρχος ή Αρχιμηχανικός. Ίδια ερώτηση και από τους δύο: θα χάσεις τη σύνταξη;

Είμαι Πλοίαρχος Ε.Ν. Στο LogMySea μαζεύω ό,τι λένε οι επίσημες πηγές, χωρίς «σίγουρες» απαντήσεις εκεί που ο νόμος δεν είναι ξεκάθαρος. Εδώ βάζω δίπλα δίπλα τις δύο διαδρομές: δουλειά στη στεριά και επανάληψη ναυτικού επαγγέλματος. Τι γίνεται με τα λεφτά, τι δηλώνεις, και τι ακόμα πρέπει να ρωτήσεις γραπτώς τον e-ΕΦΚΑ πριν υπογράψεις.

Σχετικά: πότε σύνταξη, ανεξαρτήτου ηλικίας, οδηγός σύνταξης ΝΑΤ.

Η σύντομη απάντηση (στεριά και θάλασσα)

Βγήκα στη σύνταξη ΝΑΤ στα 55. Μπορώ να δουλέψω στη στεριά χωρίς να χάσω τη σύνταξη;

Ναι, αν η εργασία είναι υποχρεωτικά υπακτέα στον e-ΕΦΚΑ στον ιδιωτικό τομέα ή ως ελεύθερος επαγγελματίας. Από 1/1/2024, με το άρθρο 114 του ν. 5078/2023, οι εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ (συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων τ. ΝΑΤ) συνεχίζουν να παίρνουν ολόκληρη την κύρια και την επικουρική σύνταξη. Στη θέση της παλιάς μείωσης 30% μπήκε φόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ: για μισθωτούς 7,7% στις ασφαλιστέες αποδοχές κύριας και 2,3% επικουρικής (σύνολο 10%), βαρύνοντας τον ασφαλισμένο, και για μη μισθωτούς ποσοστό επί της ασφαλιστικής κατηγορίας. Πρέπει να δηλώσεις την απασχόληση στην πλατφόρμα «Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων» πριν ξεκινήσεις. Αν δεν τη δηλώσεις, ο νόμος προβλέπει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Εξαίρεση: αν δουλέψεις σε Φορέα της Γενικής Κυβέρνησης και δεν έχεις κλείσει τα 62, η κύρια και η επικουρική αναστέλλονται για όσο διαρκεί η απασχόληση.

Μπορώ να ξαναμπαρκάρω ως συνταξιούχος ΝΑΤ;

Ναι, αν η σύνταξη είναι λόγω γήρατος και δεν έχεις περάσει τα 65, με προϋποθέσεις ανά σημαία και θέση. Χρειάζεται ειδική έγγραφη άδεια ΓΕΝΕ ή Λιμενικής Αρχής όταν προβλέπεται έλλειψη εν ενεργεία ναυτικού της ειδικότητάς σου, και επιστροφή του ναυτικού φυλλαδίου (mitos: ΚΕΠ ή ΝΑΤ, εκτίμηση περίπου 2 μήνες). Χωρίς άδεια, το έγγραφο e-ΕΦΚΑ 367706/2023 μιλά για ποινικές κυρώσεις. Για το ποσό της σύνταξης όσο ταξιδεύεις, το κείμενο του 2002 (ν. 2987/2002 άρθ. 8, που αντικατέστησε την παρ. 4 του άρθρου 34 π.δ. 913/1978) προβλέπει αναστολή κάτω από 55 και, από τα 55 και μετά, μείωση 70% στο ποσό της σύνταξης ή του αθροίσματος σε συρροή που υπερβαίνει τα 750 ευρώ, με ρητές εξαιρέσεις για πολύτεκνους με ανήλικα ή σπουδαστικά τέκνα έως 25 και για συνταξιούχους με τέκνο ανίκανο για βιοποριστική εργασία και αναπηρία άνω του 67%. Η σημερινή εφαρμογή αυτού του κανόνα είναι ανεπιβεβαίωτη: ο γενικός κανόνας του 2024 δίνει πλήρη σύνταξη στους εργαζόμενους συνταξιούχους και οι επίσημες FAQ του e-ΕΦΚΑ δεν λένε ποιος κανόνας εφαρμόζεται σήμερα στους επανερχόμενους ναυτικούς. Ρώτα γραπτώς τη Β΄ Διεύθυνση Απονομής Συντάξεων πριν υπογράψεις σύμβαση.

Δουλειά στη στεριά: τι ισχύει από 1/1/2024

Κατάργηση της μείωσης 30%

Από 1/1/2024 το άρθρο 114 του ν. 5078/2023 λέει ότι οι εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ συνεχίζουν να λαμβάνουν το σύνολο της κύριας και της επικουρικής κατά την απασχόληση. Η FAQ μισθωτών το επαναλαμβάνει: η σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας δεν μειώνεται λόγω ασφαλιστέας εργασίας. Το πεδίο καλύπτει και συνταξιούχους τ. ΝΑΤ· η ίδια FAQ έχει ερώτηση «ήμουν ναυτικός και συνταξιοδοτήθηκα από τον e-ΕΦΚΑ (τ. ΝΑΤ)» μέσα στο πλαίσιο απασχόλησης συνταξιούχων.

Ο φόρος 10% (μισθωτοί) και ο φόρος μη μισθωτών

Στη θέση της μείωσης μπήκε φόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ. Δεν είναι ανταποδοτικός και δεν μετράει για αύξηση σύνταξης.

• Μισθωτοί: 7,7% στις ασφαλιστέες αποδοχές κύριας και 2,3% επικουρικής (σύνολο περίπου 10%). Το βάρος το έχει ο ασφαλισμένος· ο εργοδότης παρακρατεί, σύμφωνα με τις FAQ.
• Μη μισθωτοί: 50% της επιλεγμένης κατηγορίας κύριας· αν υπάρχει επικουρική, 40% κύριας και 40% επικουρικής (εγκύκλιος 10/2024).

Ετήσιο πλαφόν: έως το δωδεκαπλάσιο της εθνικής σύνταξης. FAQ e-ΕΦΚΑ (ενημέρωση 13/05/2026): 2024 = 5.114,04 € · 2025 = 5.236,68 € · 2026 = 5.362,44 €. Υπερβάλλον ποσό επιστρέφεται με ηλεκτρονική υπηρεσία (έγγραφο 1104434/29.07.2025).

Παράδειγμα ποσοστού μόνο: 1.000 € ασφαλιστέες αποδοχές με 7,7% + 2,3% δίνουν φόρο 100 €. Το δικό σου νούμερο βγαίνει από αποδοχές, εξαιρέσεις και πλαφόν.

Αναστολή μόνο στο Δημόσιο / Φορέα Γενικής Κυβέρνησης κάτω από 62

Κάτω από τα 62 δεν χάνεις αυτόματα τη σύνταξη επειδή δουλεύεις. Αναστολή κύριας και επικουρικής ισχύει όταν η εργασία είναι υποχρεωτικά υπακτέα σε Φορέα της Γενικής Κυβέρνησης και δεν έχεις κλείσει τα 62. Το μητρώο το κρατάει η ΕΛΣΤΑΤ. Όσο διαρκεί η αναστολή, δεν οφείλεται φόρος για αυτή την απασχόληση. Από 62 και πάνω στον ίδιο φορέα: πλήρης σύνταξη και φόρος.

FAQ: συνταξιούχοι αναπηρίας κρατούν τη σύνταξη ακόμα και σε Φορέα Γενικής Κυβέρνησης κάτω από 62 (άλλο θέμα από επανάληψη στο πλοίο).

Εξαιρέσεις φόρου

Εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, ψυχική αναπηρία (άρθρο 23 ν. 4488/2017), ειδικές ρυθμίσεις ν. 612/1977, εξωϊδρυματικό, πολύτεκνοι (ανήλικα / σπουδαστές έως 24 / τέκνο ανίκανο για εργασία), συνταξιούχοι αναπηρίας, και αναστολή σε Φορέα Γενικής Κυβέρνησης κάτω από 62. Επιβεβαίωσε εξαίρεση στην πλατφόρμα ή με απάντηση e-ΕΦΚΑ.

Δήλωση απασχόλησης και η ποινή των 12 συντάξεων

Πριν ξεκινήσεις υποχρεωτικά υπακτέα εργασία στον e-ΕΦΚΑ, δηλώνεις στην πλατφόρμα «Δήλωση Απασχόλησης Συνταξιούχων» (taxisnet + ΑΜΚΑ). Η FAQ (ενημέρωση περιεχομένου 06/05/2025) βάζει προθεσμία έως την τελευταία ημέρα του μήνα έναρξης. Αν συνεχίζεις εργασία και μόλις βγαίνεις στη σύνταξη, έως την τελευταία ημέρα του μήνα υποβολής αίτησης σύνταξης.

Χωρίς δήλωση: χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις, συν αναδρομικά φόρο και εισφορές. Μπορεί να εισπραχθεί με παρακράτηση έως το 1/4 της κύριας. Κράτα αντίγραφο υποβολής.

Μετά τη διακοπή, με αίτηση, ο χρόνος ασφάλισης της περιόδου μπορεί να αυξήσει την ήδη καταβαλλόμενη σύνταξη με τα ποσοστά του ν. 4387/2016 μόνο για το διάστημα απασχόλησης. Ο φόρος δεν μετράει. Η αύξηση από την πρώτη του μήνα μετά την αίτηση αύξησης.

Ξανά στο πλοίο: επανάληψη ναυτικού επαγγέλματος

Ποιος επιτρέπεται

Το nat.gr και το mitos.gov.gr μιλούν για συνταξιούχους λόγω γήρατος, ηλικίας έως 65. Για αναπηρία, το πλαίσιο του άρθρου 34 π.δ. 913/1978 (όπως εμφανίζεται σε επίσημες συλλογές) δεν επιτρέπει επανάληψη όσο διαρκεί η ανικανότητα, εκτός αν αργότερα πάψει. Για μειωμένη γήρατος οι ίδιες σελίδες λένε «λόγω γήρατος» χωρίς να χωρίζουν πλήρη και μειωμένη. Αυτό μένει ανοιχτό: ρώτα ΝΑΤ / e-ΕΦΚΑ για τη δική σου απόφαση.

Άδεια ΓΕΝΕ ή Λιμενικής, φυλλάδιο, ΔΕΚΝ

Χωρίς ειδική έγγραφη άδεια ΓΕΝΕ ή Λιμενικής (όπου προβλέπεται έλεγχος έλλειψης εν ενεργεία ναυτικού της ειδικότητας), δεν ξαναμπαρκάρεις. Το e-ΕΦΚΑ Σ80/12/367706/24.7.2023 το λέει ρητά και μιλά για ποινικές κυρώσεις. Δημόσιες FAQ του ΓΕΝΕ αναφέρουν χορήγηση έως οκτώ μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης.

Το φυλλάδιο κατατίθεται στην αίτηση σύνταξης. Για επιστροφή, το mitos (τελευταία ενημέρωση 01/10/2026) περιγράφει αίτηση σε ΚΕΠ ή ΝΑΤ, χωρίς κόστος, εκτίμηση περίπου 2 μήνες, χωρίς ψηφιακή υποβολή. Το έγγραφο e-ΕΦΚΑ 2023 περιγράφει αίτηση στη Β΄ Διεύθυνση Απονομής μετά την άδεια. Οι δύο πηγές δεν συμφωνούν πλήρως στη σειρά. Ρώτα ΝΑΤ (210-4149260 και 210-4149281, όπως δημοσιεύονται για το θέμα) και κράτα πρωτόκολλο.

Στο φυλλάδιο μπαίνει κόκκινη σφραγίδα τύπου «ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΣ ΕΠΑΝΕΛΘΩΝ ΣΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ» (ΥΑ 2002). Το mitos σημειώνει γνωστοποίηση προς τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ναυτικών και αίτηση ΥΕΝ/ΔΕΚΝ για το κατάλληλο πιστοποιητικό. Αναλυτικός πίνακας ανά σημαία και θέση: nat.gr και mitos. Για STCW δες ΚΕΣΕΝ εγγραφή / προεγγραφή.

Τι γίνεται με τη σύνταξη όσο ταξιδεύεις

Δεν είναι ξεκαθαρισμένο στις επίσημες FAQ του e-ΕΦΚΑ.

Το κείμενο που ακόμα δημοσιεύεται (ν. 2987/2002 άρθ. 8, που αντικατέστησε την παρ. 4 του άρθρου 34 π.δ. 913/1978) λέει για συνταξιούχους λόγω γήρατος που επαναλαμβάνουν το ναυτικό επάγγελμα σε πλοία ανεξαρτήτως σημαίας:

• κάτω από το 55ο έτος: αναστολή κύριας και επικουρικής όσο διαρκεί η ναυτική εργασία (από τον επόμενο μήνα χορήγησης ή ανανέωσης αποδεικτικού ναυτικής ικανότητας, όσο το κατέχεις· σε θέσεις χωρίς αποδεικτικό, από τον επόμενο μήνα της ναυτολόγησης όσο διαρκεί· σε κάθε περίπτωση όχι λιγότερο από έναν μήνα),
• από το 55ο έτος και πάνω: η σύνταξη δεν αναστέλλεται, αλλά το ποσό αυτής ή του αθροίσματος των συντάξεων σε συρροή που υπερβαίνει τα 750 ευρώ καταβάλλεται μειωμένο κατά 70%,
• εξαιρέσεις (ούτε αναστολή ούτε περιορισμός του ποσού): πολύτεκνοι συνταξιούχοι ναυτικοί με ανήλικα τέκνα ή τέκνα που σπουδάζουν σε ανώτερες ή ανώτατες σχολές μέχρι το 25ο έτος· και συνταξιούχοι ναυτικοί με τέκνα ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία με αναπηρία άνω του 67%.

Η σημερινή εφαρμογή αυτού του κανόνα στους επανερχόμενους ναυτικούς είναι ανεπιβεβαίωτη. Δεν βρήκα τροποποίηση του άρθρου 8 από ν. 3655/2008 ή ν. 4387/2016 που να αλλάζει το παραπάνω κείμενο. Ο γενικός κανόνας από 1/1/2024 (ν. 5078/2023 άρθ. 114, εγκύκλιος 1/2024) δίνει ολόκληρη κύρια και επικουρική στους εργαζόμενους συνταξιούχους e-ΕΦΚΑ, με εξαίρεση την αναστολή σε Φορέα Γενικής Κυβέρνησης κάτω από 62. Οι εγκύκλιοι και οι FAQ δεν λένε «εξαιρούνται οι ναυτικοί» και δεν λένε «το άρθρο 34 εξακολουθεί να εφαρμόζεται». Στην FAQ για επανερχόμενο ναυτικό απαντούν μόνο για την άδεια ΓΕΝΕ/Λιμενικής.

Δεν διάλεξα ποιος κανόνας «κερδίζει». Μέχρι γραπτή απάντηση e-ΕΦΚΑ για τη δική σου περίπτωση (ιδανικά Β΄ Διεύθυνση Απονομής Συντάξεων), μην υπογράψεις με βάση φήμη. Ρώτα: πλήρης σύνταξη και φόρος, ή αναστολή / μείωση του 2002 με τις προϋποθέσεις και εξαιρέσεις του;

Μέχρι Νοέμβριο 2026 δεν βρήκα διάταξη που να καταργεί ρητά το άρθρο 34 για επανερχόμενους ναυτικούς ή να τους εντάσσει ρητά στο άρθρο 114, ούτε ενημέρωση ότι τα 750 ευρώ έχουν αναπροσαρμοστεί. Αν δεν σου απαντήσουν καθαρά, ζήτα επιβεβαίωση: «ισχύει ακόμα η μείωση 70% πάνω από τα 750 € του άρθρου 34 παρ. 4, με τις εξαιρέσεις πολύτεκνων / τέκνου με αναπηρία;»

Ελληνική / συμβεβλημένη vs ξένη μη συμβεβλημένη

Σε ελληνική σημαία ή ξένη συμβεβλημένη με το ΝΑΤ μπαίνει ο κόσμος ΝΑΤ / e-ΕΦΚΑ: εισφορές και (πιθανόν) δήλωση απασχόλησης συνταξιούχου. Αν ισχύει ο κανόνας 2024 στη θάλασσα, μπαίνει και το ερώτημα φόρου στις ναυτικές αποδοχές. Δεν το επιβεβαίωσα από FAQ. Ρώτα πριν τη ναυτολόγηση.

Σε ξένη σημαία μη συμβεβλημένη, το nat.gr επιτρέπει επανάληψη σε οποιαδήποτε ειδικότητα υπό τις γενικές προϋποθέσεις. Εισφορές, δήλωση e-ΕΦΚΑ και επίδραση στο ποσό σύνταξης δεν ξεκαθαρίζονται στις πηγές που έλεγξα εδώ. Αν η υπηρεσία δεν περνάει σωστά στα μητρώα, δες Μαύρος Στόλος και σύνταξη. Μην υποθέτεις ότι «ξένη σημαία = καμία επίπτωση». Ρώτα.

Νέα θαλάσσια υπηρεσία και αύξηση

Το nat.gr και το άρθρο 34 παρ. 5: νέα θαλάσσια υπηρεσία με πλήρεις εισφορές και αίτηση μετράει για επανυπολογισμό κύριας, επικουρικής και εφάπαξ ΤΠΕΝ. Αν ρίχνει τον συντάξιμο μισθό των τελευταίων 48 μηνών, μετράει μόνο για το ποσοστό. Μετράει και για νέα πιστοποιητικά.

Έλεγξε στο My NAT ότι η ναυτολόγηση φαίνεται σωστά. Δες και ένσημα ΝΑΤ vs θαλάσσια υπηρεσία, συνθετική υπηρεσία, υπολογισμό σύνταξης.

Μετράει η νέα εργασία ή η νέα θαλάσσια υπηρεσία για αύξηση της σύνταξης;

Στη στεριά, μετά τη διακοπή και με αίτηση, ο χρόνος ασφάλισης αξιοποιείται για προσαύξηση με τα ποσοστά αναπλήρωσης του ν. 4387/2016 μόνο για το διάστημα απασχόλησης. Ο φόρος δεν μετράει. Στη θάλασσα, το nat.gr και το άρθρο 34 παρ. 5 λένε ότι η νέα θαλάσσια υπηρεσία, με πλήρεις εισφορές και αίτηση, μετράει για επανυπολογισμό κύριας, επικουρικής και εφάπαξ ΤΠΕΝ· αν ρίχνει τον συντάξιμο μισθό των τελευταίων 48 μηνών, μετράει μόνο για το ποσοστό.

Στεριά ή θάλασσα; πώς διαλέγεις

Στη στεριά οι FAQ είναι πιο καθαρές: πλήρης σύνταξη, φόρος, δήλωση, και μία σκληρή παγίδα αν ξεχάσεις τη δήλωση. Στη θάλασσα η άδεια και το φυλλάδιο είναι επίσημη διαδικασία, αλλά το ποσό σύνταξης όσο ταξιδεύεις μένει ανοιχτό ανάμεσα στο 2002 και στο 2024. Αν μετράει η βεβαιότητα των λεφτών του μήνα, η ιδιωτική στεριά είναι πιο ξεκάθαρη στα χαρτιά. Αν μετράει να ξαναπάρεις φυλλάδιο, προχώρα μόνο με γραπτή απάντηση για τη σύνταξη.

Θέση Αρχιπλοιάρχου ή Αρχιμηχανικού στο γραφείο εταιρείας είναι στεριά (ν. 5078/2023), όχι επανάληψη ναυτικού επαγγέλματος.

Πριν υπογράψεις: η λίστα μου

1. Ηλικία και είδος σύνταξης: γήρατος (πλήρης ή μειωμένη), αναπηρία.
2. Διαδρομή: ιδιωτική στεριά, δημόσιο / Φορέας Γενικής Κυβέρνησης, ή πλοίο.
3. Αν στεριά: δήλωση πριν την έναρξη· ποιος παρακρατά τον φόρο.
4. Αν πλοίο: ΝΑΤ 210-4149260 / 210-4149281, άδεια ΓΕΝΕ ή Λιμενικής, επιστροφή φυλλαδίου, και γραπτή ερώτηση στη Β΄ Διεύθυνση Απονομής για σύνταξη όσο ταξιδεύεις (και αν χρειάζεται δήλωση απασχόλησης).
5. Κράτα συμβάσεις και δικό σου ημερολόγιο ημερών. Στο LogMySea μπορείς να κρατάς τη θαλάσσια υπηρεσία οργανωμένα πριν τη χρειαστείς σε επανυπολογισμό.

Συχνές ερωτήσεις

Το άρθρο είναι συμβουλευτικό, με βάση δημόσιες πηγές όπως τις διάβασα τον Νοέμβριο 2026 (ν. 5078/2023 άρθ. 114, εγκύκλιοι e-ΕΦΚΑ 1/2024, 7/2024 και 10/2024, FAQ απασχόλησης συνταξιούχων e-ΕΦΚΑ, nat.gr, mitos.gov.gr, έγγραφο e-ΕΦΚΑ 367706/2023, ν. 2987/2002 άρθ. 8). Δεν αντικαθιστά ατομική απάντηση e-ΕΦΚΑ, ΝΑΤ ή ΓΕΝΕ. Όπου οι πηγές συγκρούονται ή σωπαίνουν, ιδίως για το ποσό σύνταξης στην επανάληψη ναυτικού επαγγέλματος και για το αν εφαρμόζεται ακόμα η μείωση 70% πάνω από τα 750 € του άρθρου 34 παρ. 4 (με τις εξαιρέσεις της), ζήτα γραπτή απάντηση πριν υπογράψεις.