LogMySea
Ο Ανθυποπλοίαρχος είναι ο πρώτος πραγματικός βαθμός ευθύνης που παίρνεις στο κατάστρωμα. Όχι ο πρώτος βαθμός — αυτός ήταν ο Δόκιμος. Αλλά ο πρώτος όπου, αν κάνεις λάθος, το λάθος είναι δικό σου και μόνο δικό σου.
Θυμάμαι την πρώτη μου βάρδια ως Ανθυποπλοίαρχος. Δεν ήταν ο φόβος της θάλασσας. Ήταν η συνειδητοποίηση ότι για τις επόμενες τέσσερις ώρες, η γέφυρα ήταν δική μου. Κανείς δεν θα ερχόταν να ελέγξει αν τα κάνω σωστά.
Το πλοίο δουλεύει με τρεις βάρδιες των τεσσάρων ωρών, δύο φορές το εικοσιτετράωρο: 12-4, 4-8 και 8-12. Η 4-8 παραδοσιακά ανήκει στον Υποπλοίαρχο — και σε πολλά πλοία την κρατάει ακόμα εκείνος. Η 8-12 και η 12-4 είναι του Ανθυποπλοιάρχου. Από τις δύο, η 12-4 είναι αυτή που σε δοκιμάζει.
Η μεσημεριανή είναι εύκολη. Φως, κίνηση, ο Πλοίαρχος συνήθως ξύπνιος και κάπου κοντά.
Η νυχτερινή είναι άλλο πράγμα. Μεσάνυχτα με τέσσερις, μόνος στη γέφυρα, με όλο το πλοίο να κοιμάται από κάτω σου. Είναι οι ώρες που το σώμα σου ζητάει ύπνο πιο επίμονα από κάθε άλλη στιγμή του εικοσιτετραώρου. Και είναι ακριβώς οι ώρες που πρέπει να είσαι πιο ξύπνιος από ποτέ.
Έχω δει έμπειρους ναυτικούς να παλεύουν με αυτή τη βάρδια για χρόνια. Δεν συνηθίζεται ποτέ εντελώς. Απλώς μαθαίνεις να τη διαχειρίζεσαι — καφές στη σωστή ώρα, μικρές κινήσεις για να μένεις σε εγρήγορση, ραντάρ που το ελέγχεις κάθε λίγα λεπτά ακόμα κι όταν η θάλασσα είναι άδεια.
Η κύρια ευθύνη του Ανθυποπλοιάρχου εκτός βάρδιας είναι η ναυσιπλοΐα. Οι χάρτες, το ECDIS, οι εκδόσεις, ο σχεδιασμός του πλου.
Αυτό ακούγεται διοικητικό. Δεν είναι. Όταν σχεδιάζεις τον πλου από το λιμάνι Α στο λιμάνι Β, αποφασίζεις τον δρόμο που θα ακολουθήσει ένα πλοίο 150.000 τόνων μέσα από στενά, ρηχά, και κυκλοφορία άλλων πλοίων. Ένα λάθος στον σχεδιασμό δεν φαίνεται στο γραφείο. Φαίνεται στις 3 το πρωί όταν το βάθος αρχίζει να μειώνεται και δεν ξέρεις γιατί.
Στα σύγχρονα πλοία το ECDIS έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τους χάρτινους χάρτες. Αλλά η λογική παραμένει η ίδια: κάποιος πρέπει να ξέρει πού πάει το πλοίο, να το έχει σχεδιάσει με προσοχή, και να μπορεί να εξηγήσει κάθε γραμμή της πορείας. Αυτός είναι ο Ανθυποπλοίαρχος.
Εκτός από τη ναυσιπλοΐα, ο Ανθυποπλοίαρχος αναλαμβάνει συχνά τις ασύρματες επικοινωνίες του πλοίου. Το GMDSS — το παγκόσμιο σύστημα κινδύνου και ασφάλειας στη θάλασσα — περνάει από τα χέρια του: έλεγχος του εξοπλισμού, δοκιμές, και η ετοιμότητα να σταλεί σήμα κινδύνου αν χρειαστεί. Δεν είναι κάτι που χρησιμοποιείς κάθε μέρα. Είναι κάτι που πρέπει να δουλεύει άψογα τη μέρα που θα το χρειαστείς.
Παράλληλα, ο Ανθυποπλοίαρχος λειτουργεί ως βοηθός του Υποπλοιάρχου στα θέματα ασφάλειας. Πυροσβεστήρες, σωσίβια, σωστικές λέμβοι, στολές, ο εξοπλισμός έκτακτης ανάγκης — όλα αυτά ελέγχονται τακτικά, και ο Ανθυποπλοίαρχος είναι από τους πρώτους που εμπλέκονται σε αυτούς τους ελέγχους. Μαθαίνεις πού βρίσκεται το κάθε κομμάτι εξοπλισμού, πότε λήγει, και πώς χρησιμοποιείται — γνώση που, όταν προαχθείς σε Υποπλοίαρχο, θα την έχεις ήδη στα δάχτυλα.
Ο βαθμός του Ανθυποπλοιάρχου είναι μεταβατικός. Είσαι πάνω από τους Δόκιμους και τους ναύτες, αλλά κάτω από τον Υποπλοίαρχο και τον Πλοίαρχο. Είσαι αρκετά ψηλά για να έχεις ευθύνη, αλλά αρκετά χαμηλά για να μη σε ρωτάει κανείς για τις μεγάλες αποφάσεις.
Αυτό δημιουργεί μια ιδιότυπη θέση. Μαθαίνεις να ηγείσαι μικρών ομάδων — οι ναύτες της βάρδιας σου είναι δικοί σου. Αλλά μαθαίνεις και να ακολουθείς, γιατί ο Υποπλοίαρχος και ο Πλοίαρχος ξέρουν πράγματα που εσύ δεν ξέρεις ακόμα.
Όσοι το διαχειρίζονται καλά, ανεβαίνουν γρήγορα. Όσοι βιάζονται να γίνουν Πλοίαρχοι χωρίς να μάθουν αυτό το ενδιάμεσο, το πληρώνουν αργότερα.
Κάτι πρακτικό που πολλοί Ανθυποπλοίαρχοι αγνοούν: ο βαθμός που αναγράφεται στο ναυτολόγιό σου επηρεάζει την κατηγορία ασφάλισης και τον υπολογισμό της σύνταξης. Η μετάβαση από Δόκιμο σε Ανθυποπλοίαρχο δεν είναι μόνο θέμα μισθού και κύρους. Αλλάζει τον τρόπο που μετράει η υπηρεσία σου.
Γι' αυτό αξίζει να ελέγχεις τι γράφει το ναυτολόγιο σε κάθε σύμβαση, και να το έχεις καταγεγραμμένο σωστά. Αν θέλεις να καταλάβεις πώς ο βαθμός και ο τύπος πλοίου διαμορφώνουν τα χρόνια σου, τα έχω εξηγήσει αναλυτικά στον οδηγό για τη Συνθετική Υπηρεσία και στους 3 κανόνες της σύνταξης.
Αν με ρωτούσες προσωπικά: ναι. Ο Ανθυποπλοίαρχος είναι ο βαθμός όπου αρχίζεις να αισθάνεσαι ναυτικός με την πλήρη έννοια. Έχεις ευθύνη, έχεις τη γέφυρα, παίρνεις αποφάσεις. Δεν είσαι πια αυτός που παρατηρεί. Είσαι αυτός που κάνει.
Αλλά δεν είναι για όλους. Η μοναξιά της νυχτερινής βάρδιας, η ευθύνη της ασφάλειας, το βάρος του να ξέρεις ότι αν κοιμηθείς πέντε λεπτά μπορεί να συμβεί κάτι — αυτά δεν τα διαφημίζει κανείς όταν μπαίνεις στη Σχολή.
Αν τα αντέχεις, ο δρόμος προς τα πάνω είναι ανοιχτός. Το επόμενο βήμα ήταν, για μένα, ο Υποπλοίαρχος — και από εκεί, η γέφυρα ολόκληρη.
Κράτα κάθε σύμβαση και κάθε βαθμό καταγεγραμμένο σωστά — από Δόκιμος μέχρι Πλοίαρχος. Δες πού στέκεσαι και πόσο απέχεις από τη σύνταξη.
Άνοιξε το LogMySea — δωρεάν